[ تصوير ] سفارت انگلستان در تهران

--> ( 1 ) . سواد تلگراف رئيس تلگرافخانه خوزستان به رياست كل اداره تلگراف ، 21 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 31 ، پ 26 ، ص 25 . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 23 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 3 ) . حسينقلى خان معاضد الملك در سال 1293 ق ، در تهران متولد شد و در سال 1317 ق ، با عضويت در كارگزارى بجنورد به خدمت وزارت خارجه درآمد . در طى سال‌هاى 1324 و 1329 ق ، نايب اول كارگزارى خراسان و در سال 1331 ق ، رئيس تذكرهء خراسان شد . ( رجال وزارت خارجه در عهد ناصرى و مظفرى ، ص 162 ) . ( 4 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 38 . ( 5 ) . كسرائيل خانم كه بعدها ملقب به افتخار الدوله و سپس بانوى عظمى گرديد . در سال 1273 ق ، از عفت السلطنه همسر صيغه‌اى ناصر الدين شاه متولد گرديد و شش سال قبل از اين تاريخ ، ناصر الدين شاه ، از همين زن صاحب يك پسر به نام مسعود ميرزا شده بود كه بعدها به ظل السلطان ملقب شد . عفت السلطنه مادر افتخار الدوله و ظل السلطان به خاندان سلطنتى قاجار تعلق نداشت و دختر موسى رضا بيك بود . وى همسر صيغه‌اى ناصر الدين شاه بود . كسرائيل خانم افتخار الدوله در 14 جمادى الثانى 1303 ق ، در زمان تحويل سال و سلام عيد نوروز لقب « بانوى عظمى » را از سوى ناصر الدين شاه گرفت . پس از آنكه ، صارم الدوله شوهر بانوى عظمى به دستور ظل السلطان در تاريخ 3 جمادى الثانى 1305 كشته شد ، ظل السلطان دارائى صارم الدوله را تصاحب كرد و خواهرش بانوى عظمى نيز ، از اين تاريخ به بعد ، رسما براى خود شوهرى اختيار ننمود و هميشه با برادر خود به‌سر مىبرد . در سال 1326 ق ، در جريان جنبش مشروطيت خانه بانوى عظمى توسط قزاقان خراب و اسباب و اثاثيه آن به غارت رفت بانوى عظمى تابعيت روسى داشته و براى آن‌كه ماليات املاك خود را نپردازد از اين موضوع استفاده مىكرد و سفارت روسيه نيز ، از او حمايت مىنمود . سبب تابعيت روسى بانوى عظمى نيز ، شوهرش صارم الدوله بود ، زيرا پدر صارم الدوله يعنى سردار حسين ايروانى تبعه روس بود و بانوى عظمى نيز چون بعد از مرگ شوهرش همسر ديگرى اختيار نكرده بود ، تبعه روسى قلمداد مىشد . ( منتظم ناصرى ، ج 3 ، ص 2062 ؛ خاطرات ظل السلطان ، ج 1 ، ص 19 ؛ شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 51 ؛ روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 420 ) . ( 6 ) . دواير ژاندارمرى ، نظميه و ماليه در اين باغ مستقر شدند و علاوه بر اين ، مقرر شد در عصر روزهاى دوشنبه و جمعه اين مكان به عنوان گردشگاه عمومى مورد استفاده مردم قرار گيرد . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 46 ، پ 5 ، ص 76 ) . ( 7 ) . تلگراف كارگزارى اصفهان به وزير امور خارجه ، 22 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 46 ، پ 5 ، ص 75 . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 21 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 9 ) . اسفندآباد از توابع شهرستان قروه در استان كردستان مىباشد و در شرق اين شهرستان واقع شده است . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 21 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 11 ) . اسناد ملى ايران ، شم ت 293001479 .